Güneydoğu’da Fıstıkta Fiyat Sıkıntısı…Üretici Birlikleri: “Fıstık Stratejik Ürün Kapsamına Alınsın.
Haber: Mehmet Mucahit CEYLAN
(DİYARBAKIR)- Güneydoğu’daki fıstık üreticileri Diyarbakır‘da bir araya gelerek fıstığın stratejik ürün kapsamına alınması, ithalatın denetlenmesi ve destek mekanizmalarının genişletilmesini talep etti. Siirt Fıstık Üreticileri Birliği Başkanı Şuayip Aslan, İran’da ambargo nedeniyle yıllarca bekleyen ve aflatoksin riski taşıyan fıstıkların Türkiye‘ye getirildiğini ve bu durumun fiyatları olumsuz etkilediğini söyledi.
Diyarbakır, Şanlıurfa, Siirt, Batman, Şırnak ve Birecik Fıstık Üreticileri Birliği Başkan ve Yöneticileri Diyarbakır‘da bir araya gelerek fıstık üretiminin sorunlarına ve çözüm önerilerine ilişkin ortak basın açıklaması yaptı.
Bölge birlikleri adına açıklamayı yapan Diyarbakır Fıstık Üreticileri Birliği Başkanı Celalettin Birtane, dünyada fıstık üretiminin yüzde 95’inin ABD, İran ve Türkiye tarafından gerçekleştirildiğini, Türkiye’deki üretimin yüzde 95’inin ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yapıldığını vurgulayarak şunları söyledi:
“Bölge fıstık üreticileri birliklerinin başkan ve yöneticileri olarak bugün Diyarbakır Fıstık Üreticileri Birliği’nin ev sahipliğinde toplanmış bulunmaktayız. Bölgemizdeki Fıstık Üreticileri Birliklerinin başkan ve yöneticileri olarak bölgemizde Antep ve Siirt Fıstık çeşidinin geliştirilmesi için oldukça yoğun çaba sarf ettik ve önemli başarılar sağladık. Bugu¨nden sonra da aynı çabalarımızı daha yoğun bir şekilde devam ettireceğimizi belirtmek isteriz.
Resmi istatistiki verilere göre du¨nyada fıstık u¨retiminin yüzde 95’i u¨ç u¨lkede (ABD, İran ve Tu¨rkiye) gerçekleşiyor. ABD u¨retimin yüzde 60’ını gerçekleştirirken Tu¨rkiye yüzde 20, İran yüzde 20 oranında u¨retim sağlayabiliyor. Tu¨rkiye’de ise u¨retimin yüzde 95’i fıstık tarımı için en elverişli iklim ve toprak yapısına sahip Gu¨neydoğu Anadolu bölgesinde gerçekleşmektedir. Katma değeri yu¨ksek olan bu tarımsal faaliyet aynı zamanda sıcaklık ve kuraklığa dayanıklılık gibi unsurları itibarıyla da bölgemiz için oldukça stratejik bir u¨retim alanıdır.”
“Fıstık stratejik ürün kapsamına alınmalı”
Fıstığın bölge için hem ekonomik hem de iklim koşulları bakımından stratejik bir ürün olduğunu belirten Birtane, kuraklığın artacağı uyarılarını hatırlatarak birlikler adına taleplerini şu şekilde sıraladı:
“1- Antep ve Siirt fıstık çeşitlerinin Tu¨rkiye ve bölgemiz için stratejik u¨ru¨n kapsamına alınması,
2- Fıstık tarımına dayalı sanayinin gelişmesi için lisanslı depoculuğun desteklenmesi,
3- İhracat payının du¨nya genelinde arttırılması için gerekli tanıtımların yapılması,,
4- Yeni kurulmuş ve kurulacak olan fıstık bahçeleri yıllık bakım, budama, ilaçlama, gu¨breleme ve toprak işleme gibi girdi maliyetlerine karşılık uzun faizsiz geri ödemeli kredi imkanlarının sağlanması,
5- Fıstık yetiştiriciliği yapmak isteyen çiftçilere bila bedel karşılığı fıstık çöğu¨ru¨ (aşısız fidan) dağıtımının sağlanması,
6- AR-GE ve yetiştiriciliğe dair her tu¨rlu¨ yaygın eğitim çalışmalarının arttırılarak devam ettirilmesi.”
Birtane ayrıca, ekonomik gelişmenin toplumsal barış, demokrasi ve adaletle doğrudan ilişkili olduğunu belirterek TBMM’de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun çalışmalarını desteklediklerini ifade etti.
“Fıstık, fındık kadar değerli ancak destek yok”
Şanlıurfa Fıstık Üreticileri Birliği Başkanı Faruk Akbaş da fıstığın Türkiye için kritik bir ihracat ürünü olmasına karşın hala stratejik ürün kapsamına alınmadığını söyledi. Fındığa verilen desteğin onda birinin bile fıstığa verilmediğini belirten Akbaş, şöyle konuştu:
“Fıstık üretiminin ülkemiz için ne kadar önemli olduğunu hepinizin yakından bildiğini düşünüyoruz. İhracatta yönelik olan bir ürünümüzün halen stratejik ürün kapsamına alınmamış olması gerçekten biz fıstık üreticilerini çok üzmektedir. Sayın Bakanımızla da yapmış olduğumuz görüşmelerde fıstığın mutlaka stratejik bir ürün kapsamına alınması ve devletimiz tarafından desteklenmesi gerektiğini bizzat kendisi birlik başkanlarımızla birlikte arz ettik. Şimdi fıstık üreticilerimizin yaşamış olduğu sorunların doğrudan hükümet tarafından bilindiğini düşünmüyoruz. Şimdi bugün tabii ki fındık üretimi ülkemiz için çok kıymetlidir. Ama bunu da bilmemiz lazım ki fıstık üretimi de en az fındığı kadar ülkemiz için kıymetlidir. Maalesef ve maalesef fındığa verilen desteğin onda biri fıstığa verilmemektedir.
Bir fıstık ağacı 7 yıl hiçbir koşulda, hiçbir karşılığında beklemeden çiftçimiz tarafından dikilmekte, bakımı yapılmakta, üretim için bütün ilaçları, gübreleri yapılmakta, cebinden çoluğun çocuğun nafakasından masraflar yapılmakta, 7 yıldan sonra yeni verime gelmekte. Ama bu 7 yıl zaman zarfında hiçbir şekilde hiçbir yerden destek alamıyoruz. Biz üreticilerimizin mutlaka bu 7 yıl zaman zarfında ya doğrudan desteklenmesi eğer o olmuyorsa sıfır faizli bir kredi ile desteklenmesini istiyoruz. Bu bizim için çok önemli.
Malumunuz iklim koşullarının olumsuz şekilde geçmesinden dolayı özellikle geçen yıl yağmurların yağmamasından dolayı fıstık ağaçlarımız, üreticilerimiz çok zor bir durumdalar. Devletimiz tarafından su imkanı olan bölgelere sulama projelerinin yapılmasını ivedilikle buradan talep ediyoruz. Emin olun gurur duyduğumuz bu fıstık ağaçlarımız eğer ki devlet tarafından desteklenmezse, sulama projeleri yapılmazsa belki birkaç sene sonra biz üzülerek bu fıstık ağaçlarımızın kuruduğunu gözlerimizin önünde göreceğiz.”
